Maradhi ya kiharusi, jinsi unavoweza kuepuka na kutibu.

KiharusiPengine umekuwa ukisikia sehemu mbalimbali kuhusu tatizo la kiharusi lakini bado hukuwahi kusoma na kuelewa vizuri, karibu katika mfululizo wa makala zetu ambapo utajifunza nini maana ya kiharusi, aina za kiharusi, nini chanzo ama visababishi vyake, jinsi gani upunguze hatari ya kupata ugonjwa huu na huduma ya dawa za virutubisho ambavyo vitakusaidia kuondoa athari za tatizo.

Maelezo Ya Utangulizi Kwa Tatizo La Stroke

Kiharusi hutokea bila kutoa kiashiria chochote, na ndio maana kuchukua tahadhari za kuepuka kutokea kwa tatizo ni muhimu zaidi kwasababu endapo utapata kiharusi na kwa bahati njema mwili ukaendela kufanya kazi basi matokeo na madhara yake yatakusumbua sana maisha yote.ili kuepuka madhara makubwa ya kiharusi mgonjwa anahitajika kutibiwa ndani ya saa moja baada ya kupata shambulizi, hakikisha pia unafika haraka hospitali kama ukigundua moja ya dalili zifuatazo zimekutokea bila kutaraji

  • Kushindwa ghafla kutembea na kupoteza balansi ya mwili.
  • Kuchanganyikiwa ghafla na kushindwa kufanya uatmbuzi
  • Kukosa nguvu ghafla kwa upande mmoja wa mwili
  • Kushindwa kuona vizuri kwa haraka
  • Kupata maumivu makali sana ya kichwa kwa haraka.

Kiharusi Au Stroke Ni Nini?

Kiharusi ni hali inayotokea pale mishipa inayosambaza damu  kwenye ubongo inapopatwa na misukosuko kiasi cha kushindwa kupeleka damu kwenye ubongo na hivyo kuathiri ufanyaji kazi wa ubongo kwa zaidi ya masaa 24. Kulingana na shirika la afya duniani kiharusi ni nakisi katika neva ambayo hutokana na tatizo katika mishipa ya damu ya ubongo na ambalo huendelea zaidi ya masaa 24 au kukoma ndani ya masaa 24. Muda wa masaa 24 umechukuliwa ili kutofautisha kiharusi na kiharusi cha kukosa oksijeni katika ubongo (ischemia) ambacho hutokea na kudumu kwa muda mfupi yaani transient ischemic attack(TIA). Kwa kawaida dalili za TIA )hupotea na mtu kurudia hali yake ya kawaida ndani ya masaa 24.

Aina Za Kiharusi

Kiharusi kimegawanyika katika aina kuu mbili kulingana na jinsi kinavyotokea

Mgawanyo Wa Kiharusi  Kutokana Na (Visababishi Vyake).

1. Kiharusi cha kukosa hewa kwenye Ubongo (Ischemic stroke)

Aina hii ya kiharusi hutokea iwapo usambazaji wa damu katika sehemu ya ubongo hupungua na kupelekea tishu za ubongo za eneo liliathirika kushindwa kufanya kazi zake vizuri.

Aina hii ya kiharusi husababishwa na nini? Aina hii ya kiharusi husababishwa na Damu iliyoganda kuziba mishipa midogo ndani ya ubongo (cerebral thrombosis) au Kipande cha damu kumeguka na kwenda kuziba mshipa wa damu kwenye ubongo(cerebral embolism)  na Kupungua kwa usambazaji wa damu kwa ujumla kwa mfano shock/Vena thrombosis

2. Kiharusi cha kuvuja damu ndani ya Ubongo (Haemorrhagic Stroke): Aina hii ya kiharusi hutokea pale ambapo mishipa midogo ya damu ndani ya ubongo hupasuka na kusababisha kusambaa kwa damu ubongoni (cerebral hemorrhage). Mara nyingi aina hii ya kiharusi hutanguliwa na dalili za kichwa kuuma, au kuwepo kwa historia ya ajali ya kichwa. Visababishi vya Kiharusi (kwa ujumla) Wakati fulani, mishipa ya damu huzungukwa na aina fulani za mafuta yasiyofaa mwili, hali inayoitwa kitaalamu kama atherosclerotic plaque. Hali hii husababisha kuganda kwa damu katika mishipa (thrombosis) hiyo. Kuganda huku kwa damu kunaweza kutokea kwenye mishipa mikubwa au midogo inayopeleka damu kwenye ubongo. Baadhi ya mishipa mikubwa ya damu inayoweza kuathirika na tatizo hili ni pamoja na ateri za common carotid na interior carotid arteries, na ateri za vertebral.

Nyingine ni mishipa midogo inayounda eneo linaloitwa circle of willis lililo katika ubongo. Kuganda kwa chembe nyekundu za damu za mgojwa wa sickle cell kunaweza pia kusababisha kuziba mishipa ya damu hivyo kusababisha Kiharusi. Kuganda kwa damu (embolus) kwenye mishipa ya damu ya sehemu nyingine za mwili au (hewa, mafuta, kusanyiko la vijimelea kama bakteria waletao ugonjwa wa endocarditis) huweza kusababisha kuziba kwa mishipa inayosambaza damu kwenye ubongo na hivyo kusababisha kiharusi. Upungufu wa usafirishaji damu mwilini (systemic hypoperfusion) – Wakati fulani moyo hushindwa kusukuma damu vizuri kwenda sehemu mbalimbali za mwili ikiwemo ubongo kutokana na kufa kwa sehemu za nyama ya moyo kwa kukosa damu ya kutosha (Ischaemic Heart Diseases) au kutokana na kujaa kwa maji kwenye gamba lake la nje (pericardial effusion) au kupungua kwa damu mwilini, kunakoweza kusababishwa na mambo kadhaa. Hali hii husababisha sehemu kubwa ya mwili ikiwemo ubongo kukosa oksijeni ya kutosha na kusababisha kuathiriwa kwa sehemu ya ubongo.

Shinikizo la damu la muda mrefu lisilothibitiwa linaweza kusababisha kupasuka kwa mishipa midogo inayosambaza damu kwenye ubongo na hivyo damu kujaa kwenye ubongo (Intracerebral hemorrhage).

Dalili Za Kiharusi

Dalili za kiharusi hutegemea na eneo la ubongo liliathiriwa. Iwapo sehemu ya ubongo mkubwa ( Cerebellum) itaadhirika, mgonjwa atakuwa na dalili kama

  • Kushindwa kutembea vizuri, hivyo kuathiri mwendo wake,
  • Kujihisi kizunguzungu na pia kutapika.
  •  Mgonjwa atakuwa na dalili za kushindwa kuongea,kushindwa kuelewa lugha inayozungumzwa,Iwapo sehemu ya ubongo wa kati (cerebral cortex) itakuwa imeathirika,
  • Kushindwa kuona vizuri,
  • Kuwa na ukosefu wa kumbukumbu,
  • kuwa na mvurugiko wa mpangilio wako wa kufikiri, kuchanganyikiwa, na kubadilika kwa mwendo wa harakati za hiari.
  •  Mgonjwa anaweza kuwa na dalili za kuhisi mabadiliko ya harufu, ladha, kusikia na kuona; kulegea kwa misuli ya macho (aptosis); kupungua kwa ufahamu na kulegea kwa misuli ya uso; Ulegevu wa Ulimi (kushindwa kutoa nje au kusogeza upande upande); kupungua uwezo wa kumeza; ulegevu wa misuli ya shingo na kushindwa kugeuza shingo upande mmoja; kushindwa kusimama sawasawa na kuona vitu kwa hali ya utofauti, , mabadiliko ya upumuaji na kiwango cha moyo kudunda, Iwapo mgonjwa ataathirika sehemu ya ubongo kwenye shingo kuelekea kwenye uti wa mgongo (brain stem).
  • Iwapo sehemu mojawapo ya mfumo mkuu wa neva (central nervous system) imeathirika, mgonjwa atakuwa na dalili za kupoteza ufahamu kwa upande mmoja wa mwili na kulegea kwa misuli ya uso, kuhisi ganzi mwilini, na kupungua kwa ufahamu wa hisia na hisia mtetemo. Aidha bila kujalisha eneo lililoathiriwa, mgonjwa pia anaweza kuwa na dalili za kupoteza fahamu, maumivu makali ya kichwa na kutapika. Dalili hizi za kuumwa kichwa na kutapika kwa kawaida hutokea kwa mgonjwa mwenye kiharusi cha kuvuja damu (hemorrhagic stroke) ambacho husababisha ongezeko la shinikizo na mgandamizo wa ubongo ndani ya fuvu kutokana na kuvuja kwa damu.

VIPIMO ILI KUGUNDUA TATIZO LA KIHARUSI

Vipimo Mionzi CT-scan MRI PET SPECT,  Vipimo vingine ni; ECG, ECHOCARDIOGRAM huwezesha kutambua hitilafu katika mapigo ya moyo (arrhythmia) na kama kuna damu iliyoganda kwenye moyo ambayo inaweza kufika kwenye ubongo Holter monitor husaidia kutambua hitilafu katika mapigo ya moyo (arrhythmia) zinazotokea kwa vipindi Angiogram huwezesha kugundua matatizo kwenye mishipa ya damu, na ni mishipa ipi ya damu iliyoziba. Vipimo vya damu huwezesha kutambua uwepo wa lijamu mwilini (hypercholesterolemia) na mabadiliko mengine katika damu

TABIA HIZI HATARISHI ZA KIAMAISHA HUONGEZA UWEZEKANO WA KUPATA KIHARUSI 

  • kutofanya mazoezi ya viungo; Mazoezi siku hizi yamekuwa yakitumiwa na watu pekee wanao hitaji kupunguza mwili na kupunguza nyama uzembe ( belly fats)  Mazoezi huimarisha viungo na mzunguko wa damu na kusaidia mwili wako kutoa taka ambazo zimepatikana kutokana na shughuli za mwili. Tafiti zinaonesha kwamba watu ambao hawafanyi mazoezi ya kutosha katika umri mkubwa huwa hatarini kupata kiharusi aina ya Ishemic stroke inayosababishwa na damu kutosukumwa ipasavyo katika mishipa ya damu na kusababisha  emboli kunasa kwenye mishipa ya damu na kuzuia damu kufika vizuri katika ubongo.
  • Ulaji wa vyakula vya wanga na sukari kupindukia;  Tafiti  zinaonesha kwamba ulaji wa vyakula vya wanga na sukari kwa wingi husababisha uchovyaji mkubwa wa insulini na hivo kupelekea kiwango kikubwa cha mafuta kuhifadhiwa sehemu mbalimbali za mwili ambayo inaenda kutuathiri sana. Lakini pia tafiti zinaonesha kwamba ulaji wa vyakula vya mafta kama parachichi, nyama, samaki, nazi, mafuta ya olive, mafuta ya mawese, karanga na jamii zake , mboga za majani, matunda vinasaidia sana kuepukana na lehemu mbaya na kumaliza kabisa matatizo yanayo sababishwa na lehemu mbaya mwilini mwako.Lehemu kwa tafsiri nyepesi ni fati(mafuta) ambayo ipo kama nta ( wax) huzunguka sehmu mbalimbali katika mwili wako kwa kupitia mfumo wa mzunguko wa damu.Lehemu inaweza kusababisha kiharusi kwa sababu ya tabia yake ya kunasa kiurahisi kwenye kuta za mishipa ya ateri na hatimaye kupunguza kipenyo cha mshipa wa damu au kuziba kabisa na hatimaye kuzuia damu kufika vizuri katika ubongo na hatimaye ubongo hukosa damu na oxygen.
  • Uvutaji wa sigara na matumizi ya pombe kupita kiasi.
Huduma na Matunzo kwa mgonjwa wa Kiharusi

Mojawapo ya mambo muhimu ya kufanya kwa mgonjwa aliyepata kiharusi ni kumuongoza na kumuelimisha ili arudishe ujuzi wake wa maisha ya kila siku. Hapa uhitaji ushirikiano wa wauguzi, wataalamu wa viungo, wataalamu wa ushauri wa kazi na daktari. Kuna umuhimu pia wa kuwaelimisha ndugu kuhusu hali ya mgonjwa ili waweze kumsaidia katika matunzo yake nyumbani na kwenye jamii inayomzunguka.

Matarajio ya tiba za ugonjwa wa kiharusi.

Asilimia 75 ya wagonjwa wa kiharusi wanaonusurika kifo huwa walemavu na kusababisha kuathirika kwa ufanyaji kazi wao. Ulemavu unaweza kuwa wa kimwili au kiakili au vyote kwa pamoja. Ulemavu wa kimwili ni pamoja na Ulegevu wa misuli Kujihisi ganzi sehemu mbalimbali za mwili hususani zilizoathirika Kujikojolea Kutoona vizuri Kushindwa kuendelea na shughuli za kila siku.  Ulemavu wa akili hujumuisha vitu kama Mgonjwa kuwa na wasiwasi Hofu ya mashambulizi, na Unyongovu.

Matibabu ya kiharusi

1. Matibabu ya kiharusi kinachotokana na ubongo kukosa hewa (Ischemic stroke) Mgonjwa hutibiwa kwa kutumia dawa za kuyeyusha damu iliyoganda (thrombolytics) au kwa kuondoa damu iliyoganda kwa njia mbalimbali (thrombectomy). Dawa nyingine kama vile junior Aspirin na Clopidogrel hutolewa kwa ajili ya kuzuia chembe sahani kukusanyika na kuganda.

2. Matibabu ya kiharusi kinachotokana na damu kuvujia kwenye ubongo (Hemorrhagic stroke) Aina hii ya kiharusi huitaji tathmini ya upasuaji wa neva ili kuchunguza na kutibu sababu ya damu kuvuja. Angalizo: ni hatari kumpa mgonjwa wa aina hii ya kiharusi dawa za kuyeyusha damu iliyoganda au za kuzuia kuganda maana uhatarisha maisha ya mgonjwa badala ya kumsaidia. Kwahiyo ni vizuri kwa wataalamu kufanya ufanya uchunguzi wa kutosha ili kuwa na uhakika na tatizo.

Matibabu Ya Kiharusi Kwa Kutumia Dawa Za Mimea

Tafiti zinasema kwamba dawa za mimea zinaleta matokeo mazuri zaidi katika kutibu tatizo la kiharusi na mgonjwa kupata nafuu kwa karibu asilimia 70%. dawa hizi za mimea wanyama wa baharini ni kama, mafuta ya omega 3, biloba capsules, lecithin na cadio capsules. hapa chini tutachambua maelezo ya kila kirutubisho na jinsi kitakavokusaidia.

  1. Cardio capsules, kirutubisho hiki kinachopatikana kwa wingi Nchi kama Marekani na China kimeundwa kwa viambata kama, radix Salvae miltiorrhizae, radix ginseng, na Rhizoma Chuanxiong, kirutubisho hiki husaidia
  • kupunguza mafuta mabaya kwenye damu, kulainisha mishipa ya damu 
  • kupanua mishipa ya ateri inayopeleka damu kwenye moyo na ubongo
  • kurahisisha usafirishaji wa damu kwenye mishipa na hivo  kupunguza hatari ya kupata kiharusi.

dawa hii huwafaa zaidi watu

  • wenye matatizo ya moyo kama angina pectoris, mycardial infarction na kiharusi ( kirutubisho hiki utakipata kwa gharama ya sh 60elfu.

2. Biloba Capsules: kirutubisho hiki chenye vidonge 60 kimetengenezwa kupitia majani ya mimea ya ginco biloba, ambayo hupatikana zaidi China, kinasaidia

  • kusafisha radikali huru (free radicals) ambazo huathiri viungo vya mwili na tishu kama moyo  na kupunguza  ufanyaji kazi wake
  • husaidia kuongeza usafirishaji wa hewa ya oksijeni kuelekea kwenye ubongo na hivi kupunguza hatari ya kupata kiharusi
  • kupunguza athari za kiharusi na kuzeekan kwa viungo vya mwili.
  • kirutubisho hiki huwafaa zaidi watu magonjwa ya moyo, kiharusi, wazee na wenye matatizo ya ubongo.

3. Sea fish oil casules, kirutubisho hiki chenye mafuta ya omega 3 kwa wingi zaidi husaidia

  • kupunguza mafuta mabaya kwenye mishipa ya damu (cholesterol na triglycerides)
  • kusafisha mishipa ya damu na kupunguza hatari ya kuganda kwa damu kwenye mishipa.
  • husaidia kutanuka na kusinyaa kwa mishipa ya ateri ambayo hubeba damu yenye oksijeni.
  • kirutubisho hiki kinawafaa zaidi wenye matatizo ya Moyo, ubongo, maumivu ya viungo na mifupa, wenye kisukari,

MUHIMU ZINGATIA KUPATA VIRUTUBISHO HIVI KUTOKA KWENYE VYANZO VYA UHAKIKA ILI KUEPUKA UPOTEVU WA PESA NA PIA KUEPUKA KUTUMIA DAWA ZISIZO NA UBORA

Karibu ofsini tuweze kukupa huduma ya ushauri,  virutubisho na dawa kwa ajili Tuandikie kwa  

Mawasiliano 0762336530 sms+call

Email: info@lindaafya.com

Mahali ofisi ilipo: Magomeni Mwembechai.

Share and Enjoy !

0Shares
0 0